محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )
55
قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )
پيه و فربهى پس هر دو دلالت دارند بر سردى و ترى و مىباشد درينجا استرخاء و سستى و اندكى فربهى و پيه دلالت مىكند بر گرمى و كثرت گوشت با كثرت پيه دلالت مىكند بر بسيارى رطوبت سوم احوال مو پس سرعت روئيدن مو دلالت مىكند بر خشكى مزاج و كثرت آن دلالت مىكند بر گرمى و اندكى او دلالت مىكند بر رطوبت و آگندگى مو دلالت مىكند بر بسيارى دخانيت و باريكى مو دلالت مىكند بر كمى آن و ژوليدگى مو دلالت مىكند يبوست و سياهى مو دلالت مىكند بر حرارت و صهوبت يعنى سرخى و سفيدى ميانه بر برودت و شقرت و حمرت يعنى زردى مائل باندكى سرخى و سرخ خالص دلالت مىكند بر قرب اعتدال و سفيدى مو دلالت مىكند بر سردى و ترى و نيز بر خشكى چهارم رنگ بدنست پس سپيدى دلالت مىكند بر قلت حرارت و كمودت يعنى اندكى سياهى دلالت مىكند بر كثرت آن و سرخى آن بر كثرت خون و حرارت و زردى و شقرت يعنى